Sổ tay thân thiện

Sinh ra và lớn lên ở vùng núi biên giới Dân Hóa, em Cao Phương Linh (học sinh lớp 9) và Đinh Tiểu Vi (học sinh lớp 8) hiểu rõ những khó khăn của học sinh nội trú. Đó không chỉ là quãng đường đến trường xa xôi mà còn là cảm giác nhớ nhà, sự bỡ ngỡ khi phải tự chăm sóc bản thân và hòa nhập với môi trường tập thể.

Từ những quan sát trong đời sống hằng ngày, hai em nhận thấy nhiều bạn chưa hiểu hết ý nghĩa của nội quy nội trú; kỹ năng tự lập, xử lý tình huống còn hạn chế. Trong khi đó, các quy định hiện hành chủ yếu là văn bản hành chính khô cứng, khó nhớ, khó áp dụng đối với học sinh nội trú.

Sau khi đi thực tế tại Trường Phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và THCS số 1 Dân Hóa và Trường THCS&THPT Hóa Tiến, khảo sát hàng trăm học sinh, nhóm nhận thấy hơn 70% chưa biết chăm sóc bản thân đúng cách, hơn 60% còn rụt rè trong giao tiếp và phần lớn đều mong muốn có một “người bạn đồng hành” gần gũi trong môi trường nội trú.

Niềm vui của các thầy, cô giáo Trường tiểu học và THCS số 2 Dân Hóa sau khi các em học sinh đạt giải nhì tại cuộc thi Khoa học kỹ thuật học sinh trung học cấp tỉnh năm học 2025-2026 - Ảnh: NVCC

Từ thực tế ấy, ý tưởng về “Sổ tay nội trú thân thiện-Bạn đồng hành của học sinh vùng cao” ra đời. Cuốn sổ tay được thiết kế thành 5 chương với nội dung gần gũi, như: Kỹ năng sinh hoạt tự lập, học tập, ứng xử tập thể, bảo vệ bản thân và quản lý cảm xúc. Thay vì những quy định khô khan, nhóm tác giả chuyển hóa các nội dung trong cuốn sổ thành sơ đồ tư duy, truyện tranh, tình huống nhập vai và hình ảnh minh họa dễ hiểu...

Đặc biệt, sản phẩm được xây dựng theo công thức “3 tự”: Tự đọc-tự xem-tự hành động. Mỗi trang kỹ năng đều tích hợp mã QR liên kết đến các video hướng dẫn trực quan do chính các em thực hiện và sưu tầm. Ngoài ra, sổ tay còn có “Hộp công cụ cảm xúc”, “Thử thách 7 ngày sống xanh” nhằm tạo sự tương tác và hình thành thói quen tích cực cho học sinh.

Em Cao Phương Linh chia sẻ: “Chúng em muốn làm ra một cuốn sổ mà khi nhìn vào đó, các bạn cảm thấy gần gũi như một người bạn. Từ đó, các nội quy ở trường nội trú không còn là điều khiến học sinh sợ, mà trở thành những hướng dẫn giúp các bạn sống, học tập trong một môi trường tốt hơn”.

Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Theo hai em học sinh vùng cao, điều khiến các em hạnh phúc nhất không chỉ là giải thưởng mà là việc nhiều bạn học sinh nội trú sau khi sử dụng sổ tay đã mạnh dạn hơn, biết tự chăm sóc bản thân và hòa đồng với tập thể.

Em Đinh Tiểu Vi bộc bạch: “Quá trình thực hiện dự án là hành trình nhiều khó khăn nhưng cũng đầy ý nghĩa. Có những hôm, chúng em ở lại trường rất muộn để hoàn thiện nội dung, quay video minh họa và chỉnh sửa hình ảnh. Khi nghe tên dự án được xướng giải nhì tại cuộc thi Khoa học kỹ thuật học sinh trung học cấp tỉnh năm học 2025-2026, chúng em thực sự xúc động và tự hào vì sản phẩm của mình đã được ban tổ chức ghi nhận. Dự án này còn giúp em sống tốt hơn ở môi trường nội trú liên cấp hoặc các môi trường nội trú khác”.

Trở về từ cuộc thi, nhà trường đã tạo điều kiện cho nhóm tác giả tiếp tục thử nghiệm với 50 học sinh trên địa bàn xã. Kết quả, sản phẩm của Tiểu Vi và Phương Linh cho thấy hiệu quả rõ rệt. Học sinh dễ nhớ nội quy hơn, chủ động trong sinh hoạt cá nhân, biết ứng xử ôn hòa và nâng cao ý thức giữ gìn an toàn trong môi trường nội trú.

“Dù lần đầu tiên tham dự cuộc thi cấp tỉnh nhưng dự án “Sổ tay nội trú thân thiện-Bạn đồng hành của học sinh vùng cao” đã thể hiện sự sáng tạo, tư duy đổi mới và tinh thần vượt khó của học sinh nhà trường. Sản phẩm có chi phí thấp nhưng hiệu quả giáo dục rõ rệt. Nhà trường sẽ tiếp tục nghiên cứu để triển khai rộng hơn trong các hoạt động giáo dục nội trú thời gian tới, góp phần xây dựng môi trường học tập an toàn, thân thiện cho học sinh, nhất là sau khi mô hình trường nội trú liên cấp trên địa bàn xã đi vào hoạt động”, thầy giáo Trần Giang Nam cho biết.

Em Hồ Quyên, học sinh lớp 8, Trường tiểu học và THCS số 2 Dân Hóa chia sẻ: “Sau khi đọc, xem quyển “Sổ tay nội trú thân thiện-Bạn đồng hành của học sinh vùng cao” em thấy rất thích vì cuốn sổ nhỏ gọn, có nhiều hình ảnh dễ hiểu, nội dung gần gũi. Cuốn sổ tay này giúp chúng em biết cách giữ gìn vệ sinh cá nhân, tự bảo vệ bản thân, sắp xếp thời gian học tập hợp lý và biết giúp đỡ người khác. Giờ đây, khi gặp vấn đề trong học tập hay sinh hoạt, em đều mở sổ tay để đọc và làm theo. Có những nội dung em còn chia sẻ với em nhỏ trong nhà để cùng thực hiện”.

Hiệu trưởng Trường tiểu học và THCS số 2 Dân Hóa Trần Giang Nam, người hướng dẫn thực hiện dự án cho biết: “Điều đáng quý nhất ở dự án này là các em đã xuất phát từ chính những khó khăn của bản thân và bạn bè để tìm ra giải pháp phù hợp. “Sổ tay nội trú thân thiện” không chỉ là một sản phẩm dự thi mà còn là mô hình giáo dục kỹ năng sống thiết thực, có khả năng ứng dụng cao đối với học sinh vùng cao. Trong cuốn sổ là những câu chuyện, tình huống trong đời sống của các em học sinh nội trú. Từ những câu chuyện, tình huống đó sẽ giúp các em rút ra được những bài học, ứng dụng vào thực tiễn cuộc sống”.

Từ một cuốn sổ tay nhỏ bé, dự án đã mở ra cách tiếp cận mới trong giáo dục kỹ năng sống cho học sinh miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Sản phẩm không chỉ giúp các em tự lập hơn mà còn lan tỏa tinh thần sẻ chia, sự tự tin và khát vọng vươn lên của học sinh vùng cao trên hành trình tìm con chữ.

Nguồn: Báo Quảng Trị