Chưa bao giờ việc định hình nhân cách trẻ em lại bị cạnh tranh mạnh mẽ như lúc này, ngày trước một đứa trẻ lớn lên trong vòng tay gia đình, dưới sự giáo dục của thầy cô, sách vở và cộng đồng - xã hội.

Nhưng hôm nay, chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, trẻ có thể tiếp xúc hàng giờ mỗi ngày với vô số “người nổi tiếng Internet” mà không ai biết họ đang truyền đi những giá trị gì?.

Điều đáng lo lúc này không còn dừng ở việc trẻ em “dùng Internet quá nhiều”, mà là môi trường mạng đang tham gia trực tiếp vào quá trình hình thành nhân cách, cảm xúc, nhận thức và lối sống của cả một thế hệ, đáng nói hơn không ít nội dung xấu, độc lại đang tiếp cận trẻ em nhanh hơn cả những bài học về đạo đức, kỹ năng sống hay giá trị nhân văn.

Một đứa trẻ có thể quên bài giảng trên lớp, nhưng lại thuộc từng câu nói của “thần tượng Tiktok”, một học sinh có thể chưa hiểu hết lịch sử dân tộc, nhưng lại cập nhật rất nhanh các “trend” độc lạ trên mạng xã hội.

Khi đó, môi trường mạng không còn đơn thuần là công cụ giải trí, mà đang âm thầm trở thành “trường học thứ hai” của trẻ em. Và câu hỏi lớn đặt ra là: Ai đang dạy trẻ trên “ngôi trường” ấy?

Bởi trẻ em chưa đủ khả năng phân định đâu là giá trị thật, đâu chỉ là sự nổi tiếng nhất thời, khi lượt thích, lượt xem và sự chú ý trở thành “thước đo thành công” trên mạng xã hội, nhiều trẻ dễ ngộ nhận rằng càng gây sốc càng nổi tiếng, càng khác thường càng được quan tâm, từ đó xuất hiện tâm lý sống ảo, thích thể hiện, chạy theo hình thức và lệ thuộc vào sự công nhận của “cư dân mạng”.

Nguy hiểm hơn, nhiều tác động tiêu cực hiện nay không còn biểu hiện theo cách dễ nhận biết như trước, mà núp bóng giải trí, livestream, thử thách mạng hay những đoạn video ngắn tưởng như vô hại, chính cơ chế đề xuất liên tục của thuật toán khiến trẻ dễ bị cuốn vào “vòng xoáy nội dung” mà người lớn khó kiểm soát, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng không thể chỉ dừng ở việc ngăn chặn nội dung xấu, mà cần xây dựng một hệ sinh thái văn hóa số lành mạnh cho trẻ em, đó là trách nhiệm không chỉ của cơ quan quản lý, mà còn của nền tảng mạng xã hội, nhà trường, gia đình và cả những người “sáng tạo nội dung”.

Về phía gia đình, nhà trường điều trẻ cần nhất đôi khi không phải một lệnh cấm sử dụng điện thoại, mà là sự đồng hành thật sự, nhiều trẻ tìm đến mạng xã hội không chỉ để giải trí, mà vì thiếu sự lắng nghe trong đời sống thực, một khoảng trống trong giao tiếp gia đình rất dễ bị mạng xã hội lấp đầy.

Giáo dục kỹ năng số hôm nay phải đi xa hơn việc dạy trẻ dùng Internet, mà cần giúp trẻ hiểu cách mạng xã hội vận hành, nhận diện thao túng cảm xúc, biết phản biện thông tin và giữ bản lĩnh trước áp lực đám đông trực tuyến, khi trẻ có “sức đề kháng số”, các em mới đủ khả năng tự bảo vệ mình giữa không gian mạng đầy phức tạp.

Bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, không chỉ là bảo vệ dữ liệu cá nhân hay ngăn chặn nội dung độc hại, đó là cuộc đấu tranh để giữ cho thế hệ tương lai khả năng phân biệt điều đúng - sai, thật - giả, giá trị - hào nhoáng, giữa cơn lốc thông tin số hôm nay, bởi tương lai của một quốc gia không chỉ được quyết định bởi công nghệ hiện đại đến đâu, mà còn bởi thế hệ trẻ lớn lên như thế nào trong chính thời đại công nghệ ấy.

Nguồn: Báo Đồng Tháp