Chủ động đi vào từng nhóm vấn đề cụ thể

Nếu khâu chuẩn bị quyết định chiều sâu của hội nghị TXCT thì kỹ năng điều hành và bao quát, xử lý các tình huống tại hội nghị lại quyết định hiệu quả thực chất của hoạt động này. Trong đó, kỹ năng quan trọng đầu tiên của đại biểu HĐND cấp xã chính là kỹ năng lắng nghe.

Thực tế ở cơ sở cho thấy, không phải cử tri nào cũng trình bày ngắn gọn, rõ ý hoặc đi thẳng vào trọng tâm. Có người nói rất dài vì quá bức xúc; có người vòng vo vì tâm lý e dè; cũng có người phản ánh lẫn nhiều vấn đề khác nhau trong một ý kiến. Đại biểu nếu thiếu kiên nhẫn rất dễ cắt ngang, hoặc chỉ ghi nhận những phần “dễ nghe”, từ đó bỏ sót vấn đề cốt lõi mà người dân thực sự quan tâm; theo ông Lê Hồng Thái - đại biểu HĐND phường Ea Kao, Đắk Lắk, điều khó nhất trong TXCT ở cấp xã không phải là tổ chức hội nghị mà là làm sao để cử tri đến đông và phản ánh, đóng góp ý kiến thẳng thắn, trung thực.

Kỹ năng gợi mở của đại biểu để cử tri dễ trao đổi hơn trở nên đặc biệt quan trọng với đại biểu. Ảnh: Đức Hải

“Ở cơ sở, nhiều người còn tâm lý nể nang cán bộ, ngại va chạm nên có khi bức xúc rất lớn nhưng vẫn không muốn phát biểu. Nếu đại biểu chỉ ngồi nghe theo kiểu hình thức thì hội nghị sẽ rất yên ắng, nhưng sự im lặng đó chưa chắc đồng nghĩa với đồng thuận”, ông Thái chia sẻ.

Chính vì vậy, kỹ năng gợi mở của đại biểu trở nên đặc biệt quan trọng. Thay vì chỉ hỏi chung chung “cử tri có ý kiến gì không?”, nhiều đại biểu đã chủ động đi vào từng nhóm vấn đề cụ thể như: đất đai, môi trường, thủy lợi, chế độ chính sách, an ninh trật tự… để người dân dễ trao đổi hơn. Có nơi, đại biểu còn trực tiếp xuống từng tổ liên gia, cụm dân cư trước hội nghị để nắm bắt sơ bộ tâm tư, từ đó tạo không khí cởi mở khi tiếp xúc. Qua đó, đại biểu cũng nắm chắc được điều cử tri muốn nói và dự báo được các tình huống có thể xảy ra tại hội nghị để cơ quan chức năng cùng dự chủ động giải trình khi cần thiết.

“Đọc” được cảm xúc, mức độ bức xúc phía sau mỗi ý kiến

Tại một cuộc TXCT ở xã ven biển Quảng Trị vừa qua, ban đầu hội trường khá trầm. Sau khi đại biểu gợi mở về tình trạng ô nhiễm môi trường quanh khu vực tập kết rác, hàng loạt cử tri mới bắt đầu mạnh dạn phản ánh tình trạng rác tồn đọng kéo dài, nước rỉ rác chảy vào khu dân cư, ảnh hưởng sinh hoạt và sức khỏe người dân. Từ những phản ánh này, HĐND xã đã tổ chức giám sát chuyên đề đối với công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn; bà Trần Thị Hòa - cử tri xã Nam Gianh, Quảng Trị chia sẻ: “Người dân chúng tôi không cần đại biểu hứa nhiều, điều quan trọng nhất là khi mình phát biểu thì có người thực sự lắng nghe, ghi nhận đúng vấn đề mình nói hay không thôi”.

Thực tế cho thấy, nhiều cử tri ở cơ sở, nhất là người lớn tuổi, phụ nữ hoặc người dân vùng nông thôn thường có thói quen trình bày vấn đề theo kiểu nghĩ gì nói nấy, thậm chí lặp lại. Có người chỉ kể rất mộc mạc về chuyện nhà bị ngập mỗi mùa mưa, ruộng thiếu nước sản xuất hay con đường xuống cấp khiến học sinh đi lại nguy hiểm. Nhưng phía sau những lời kể tưởng như đơn giản ấy lại là những khó khăn đã tích tụ nhiều năm mà người dân mong muốn chính quyền quan tâm giải quyết. Vì vậy, đại biểu HĐND nếu chỉ chăm chú ghi chép nội dung bề mặt mà không cảm nhận được tâm tư, áp lực và sự bức xúc phía sau sẽ rất khó chạm trúng điều cử tri thực sự cần.

Nhiều đại biểu có kinh nghiệm cho rằng, kỹ năng “đọc” cảm xúc của cử tri không chỉ thể hiện ở việc nghe nội dung phát biểu mà còn ở cách quan sát thái độ, giọng nói, phản ứng của người dân trong hội nghị. Có những cuộc TXCT, cả hội trường im lặng nhưng không khí lại rất nặng nề; có nơi cử tri phát biểu ít nhưng sau hội nghị người dân vẫn nán lại phản ánh thêm từng nhóm nhỏ. Đó thường là những vấn đề tồn tại kéo dài, liên quan trực tiếp đến quyền lợi người dân hoặc những vụ việc cử tri còn e ngại khi phát biểu công khai. Nếu đại biểu tinh ý tiếp cận, gợi mở đúng lúc thì nhiều thông tin quan trọng sẽ được phản ánh đầy đủ hơn.

Theo bà Bùi Thị Quyên - đại biểu HĐND xã ở Nghệ An, có những ý kiến nếu nghe qua tưởng rất nhỏ nhưng thực chất lại phản ánh bất cập lớn trong quản lý ở cơ sở. “Có lần một cử tri chỉ nói vài câu về việc đèn điện ở tuyến đường liên thôn thường xuyên không được thắp sáng. Nhưng khi tìm hiểu thêm mới biết khu vực đó xảy ra nhiều vụ va chạm giao thông vào ban đêm, người dân đã kiến nghị nhiều lần nhưng chưa được xử lý dứt điểm. Nếu đại biểu không hỏi kỹ thì rất dễ bỏ qua chỉ nghĩ tới vấn đề là đèn điện bị hỏng chưa được sửa chữa”, bà Quyên chia sẻ.

Việc “đọc” được cảm xúc và mức độ bức xúc của cử tri cũng giúp đại biểu lựa chọn cách phản hồi phù hợp ngay tại hội nghị. Trong nhiều trường hợp, chỉ một cách trả lời chân thành, thẳng thắn và đúng trọng tâm cũng đã giúp cử tri cảm thấy được tôn trọng và sẵn sàng đồng hành với chính quyền địa phương trong quá trình tháo gỡ khó khăn. Đây cũng là chìa khóa để “hạ nhiệt” các ý kiến bức xúc, căng thẳng. Điều này đòi hỏi rất lớn ở kỹ năng “mềm” của đại biểu.

Nguồn: Đại Biểu Nhân Dân