Nụ cười của trẻ em người Mông ở điểm trường bản Ón, Trường Mầm non Tam Chung, xã Tam Chung. Ảnh: Đình Giang

Khi tất cả trẻ em đều được đến trường

Phổ cập giáo dục mầm non là nền tảng quan trọng để tạo cơ hội học tập bình đẳng ngay từ những năm đầu đời. Tuy nhiên, tại khu vực miền núi, biên giới trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, nơi điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, địa hình chia cắt, dân cư phân tán thì việc đưa trẻ đến trường vẫn là hành trình không ít gian nan.

Trường Mầm non Tam Chung, xã Tam Chung là một trong những trường thuộc khu vực biên giới đặc biệt khó khăn của tỉnh. Năm học 2025-2026, nhà trường có gần 300 trẻ, được tổ chức thành 17 nhóm lớp, gồm 1 điểm trường chính và 6 điểm trường lẻ. Có những điểm trường cách trung tâm hơn 20km đường rừng, điều kiện sinh hoạt và dạy học còn nhiều thiếu thốn. Tại điểm trường bản Ón, để duy trì việc học tập và bán trú cho khoảng 60 trẻ là con em đồng bào Mông, nhà trường phải bố trí giáo viên bám bản, đồng thời thuê thêm nhân viên nấu ăn phục vụ các cháu. Trong khi một số điểm trường khác vẫn thiếu thốn những hạ tầng thiết yếu như nhà vệ sinh, hệ thống cấp thoát nước, sân chơi chưa đảm bảo theo quy định. Dù vậy, việc phổ cập giáo dục ở đây vẫn được nhà trường nỗ lực duy trì bền bỉ. Thông qua công tác tuyên truyền, vận động và thực hiện các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, tỷ lệ trẻ từ 3 đến 5 tuổi ra lớp tại Trường Mầm non Tam Chung đạt trên 99%; riêng trẻ 5 tuổi đạt 100%. Toàn bộ trẻ 5 tuổi hoàn thành chương trình giáo dục mầm non và được tăng cường tiếng Việt trước khi vào lớp 1.

Câu chuyện tại trường mầm non ở xã biên giới Tam Chung là thực tế chung ở nhiều địa phương miền núi khác của tỉnh. Để duy trì và nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục mầm non rất cần sự đầu tư lâu dài về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và các chính sách hỗ trợ phù hợp với đặc thù từng địa bàn. Đây cũng là một trong những nhiệm vụ cốt yếu được tỉnh Thanh Hóa quan tâm, xác định khi triển khai NQ 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Sau khi nghị quyết được ban hành, ngày 4/11/2025 Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa đã ban hành Chương trình hành động số 03-CTr/TU thực hiện NQ 71; tiếp đó, ngày 28/11/2025 UBND tỉnh Thanh Hóa ban hành Kế hoạch số 243/KH-UBND thực hiện Chương trình hành động số 03-CTr/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy. Cùng với đó là nhiều đề án về phát triển giáo dục mầm non, sắp xếp mạng lưới trường lớp, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên. Đến nay, gần 89% số trường mầm non và phổ thông công lập trên địa bàn tỉnh đạt chuẩn quốc gia; 100% trường mầm non tổ chức ăn bán trú... Đây là những nền tảng quan trọng để Thanh Hóa tiếp tục thực hiện mục tiêu nâng cao chất lượng và bảo đảm công bằng trong giáo dục.

Theo Kế hoạch số 243/KH-UBND, đến năm 2030 Thanh Hóa phấn đấu xây dựng mạng lưới trường lớp cơ bản đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh ở mọi vùng miền; hoàn thành phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 3 đến 5 tuổi, thực hiện giáo dục bắt buộc hết THCS; tỷ lệ người trong độ tuổi hoàn thành chương trình THPT và tương đương đạt từ 85% trở lên. Xa hơn, đến năm 2035, tỉnh hướng tới hoàn thành phổ cập THPT và tương đương, từng bước hiện đại hóa hệ thống giáo dục, bảo đảm mọi người dân được tiếp cận giáo dục có chất lượng. Tuy nhiên, để hiện thực hóa các mục tiêu trên, đặc biệt tại khu vực miền núi, biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua. Khoảng cách về điều kiện học tập giữa miền núi và miền xuôi vẫn hiện hữu; nhiều học sinh phải đi học xa, nguy cơ bỏ học sau THCS vẫn còn ở một số địa bàn khó khăn. Vì vậy, cùng với việc duy trì và nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục mầm non, việc đầu tư hệ thống trường nội trú, bán trú, nâng cấp cơ sở vật chất trường học được xác định là giải pháp quan trọng nhằm giữ chân học sinh đến trường, tạo điều kiện để các em tiếp tục học tập ở các cấp học cao hơn, từng bước thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa các vùng miền.

Đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng, rút ngắn khoảng cách giáo dục

Đối với Thanh Hóa, công bằng giáo dục luôn là bài toán lớn khi địa phương có diện tích rộng, địa hình chia cắt, nhiều xã miền núi, biên giới và đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Những năm qua, ngoài sự đầu tư từ các bộ ngành ở trung ương, tỉnh cũng đã dành nhiều nguồn lực để đầu tư cơ sở vật chất, hỗ trợ học sinh bán trú, xây dựng trường chuẩn quốc gia và nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên. Song, khoảng cách giáo dục giữa miền núi và miền xuôi vẫn còn. Thống kê tại 16 xã biên giới của tỉnh cho thấy, địa bàn này có 41 cơ sở giáo dục phổ thông với hơn 14.500 học sinh đang theo học. Thực tiễn rà soát cho thấy, nhiều trường vẫn thiếu phòng học bộ môn, khu nội trú, nhà ăn tập trung, khu thể thao và các công trình phục vụ học tập, sinh hoạt... Trong khi điều kiện đi lại khó khăn khiến nhu cầu học sinh học bán trú, nội trú ngày càng lớn.

Trước những yêu cầu từ thực tiễn, Thanh Hóa đã xây dựng phương án đầu tư hệ thống trường phổ thông nội trú liên cấp tại toàn bộ 16 xã biên giới. Đây là chương trình đầu tư giáo dục có quy mô lớn nhất từ trước đến nay đối với khu vực biên giới của tỉnh, hướng tới xây dựng môi trường học tập đồng bộ, hiện đại cho học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Trong giai đoạn đầu, năm 2025 tỉnh triển khai 6 dự án với tổng mức đầu tư khoảng 739 tỷ đồng. Nổi bật là các trường nội trú liên cấp tại các xã: Tam Lư, Tam Thanh và Yên Khương... Trong năm 2026, 10 dự án trường nội trú liên cấp tiếp tục được khởi công, triển khai đồng loạt, từng bước hoàn thiện mạng lưới trường lớp trên toàn tuyến biên giới. Các công trình được đầu tư theo mô hình khép kín, bao gồm khu học tập, khu nội trú, nhà ăn, nhà đa năng, công trình phụ trợ và nhà công vụ cho giáo viên. Tỉnh cũng ưu tiên tận dụng, cải tạo những trường học hiện có đủ điều kiện về quỹ đất để sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư.

Việc xây dựng hệ thống trường nội trú liên cấp không chỉ giải quyết những hạn chế về cơ sở vật chất mà còn tạo nền tảng để nâng cao chất lượng giáo dục vùng miền núi, biên giới. Khi học sinh được học tập và sinh hoạt trong môi trường ổn định, được tiếp cận đầy đủ các điều kiện học tập, khoảng cách về cơ hội giáo dục giữa các vùng miền sẽ từng bước được thu hẹp. Công bằng trong giáo dục không chỉ được đo bằng tỷ lệ học sinh đến lớp, mà còn được thể hiện ở khả năng tiếp cận môi trường học tập có chất lượng của mỗi học sinh. Từ phổ cập giáo dục mầm non đến đầu tư hệ thống trường nội trú liên cấp vùng biên, những chủ trương và nguồn lực đang được tỉnh Thanh Hóa triển khai cho thấy quyết tâm hiện thực hóa tinh thần NQ 71: tạo cơ hội học tập bình đẳng cho mọi trẻ em, để không em nào bị bỏ lại phía sau.

"Theo Kế hoạch số 243/KH-UBND, đến năm 2030 tỉnh Thanh Hóa phấn đấu xây dựng mạng lưới trường lớp cơ bản đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh ở mọi vùng miền; hoàn thành phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 3 đến 5 tuổi, thực hiện giáo dục bắt buộc hết THCS; tỷ lệ người trong độ tuổi hoàn thành chương trình THPT và tương đương đạt từ 85% trở lên. Xa hơn, đến năm 2035 tỉnh hướng tới hoàn thành phổ cập THPT và tương đương, từng bước hiện đại hóa hệ thống giáo dục, bảo đảm mọi người dân được tiếp cận giáo dục có chất lượng".

Đình Giang

(Còn nữa)

Nguồn: Báo Thanh Hóa