Từ những trăn trở rất đời thường của nghề giáo đã thôi thúc thầy Nguyễn Ngọc Thạnh, giáo viên Tin học Trường THPT Nguyễn Du - Ninh Sơn (xã Ninh Sơn) mày mò, nghiên cứu về AI và thử nghiệm các giải pháp xử lý dữ liệu phục vụ dạy học và công tác quản lý giáo dục, được nhiều trường THPT trong tỉnh sử dụng.

Từ nhập điểm đến những dòng mã

Năm 2011, thầy Thạnh (sinh năm 1981) nhận công tác tại Trường THPT Nguyễn Du - Ninh Sơn, ngôi trường giàu truyền thống dạy và học đứng chân trên vùng bán sơn địa còn nhiều khó khăn.

Cuối mỗi đợt kiểm tra, phòng giáo viên của trường thường sáng đèn khá muộn. Những tập bài kiểm tra nằm kín mặt bàn, giáo viên vừa chấm vừa tranh thủ nhập điểm lên hệ thống cơ sở dữ liệu ngành. Có người dạy 6 đến 7 lớp, mỗi lớp hàng chục học sinh, chỉ cần sai một cột điểm hoặc lệch dữ liệu là phải dò lại từ đầu. Nhiều năm đứng lớp, thầy Thạnh và các đồng nghiệp đã quá quen với áp lực ấy. “Có lần nhập điểm gần xong mới phát hiện sai dữ liệu, phải làm lại từ đầu. Giáo viên mất rất nhiều thời gian cho những thao tác lặp đi lặp lại này”, thầy Thạnh nhớ lại.

Thầy Nguyễn Ngọc Thạnh.

Những năm gần đây, khi chuyển đổi số trở thành xu thế và AI xuất hiện ngày càng nhiều trong đời sống, thầy Thạnh đã chủ động tiếp cận công nghệ. "Tôi nghĩ giáo viên không thể đứng ngoài AI hay chuyển đổi số. Quan trọng là biết sử dụng công nghệ đúng hướng để hỗ trợ công việc và hướng dẫn học sinh dùng công nghệ có trách nhiệm”, thầy Thạnh nói.

Với suy nghĩ đó, mỗi ngày khi trường đã vắng người, thầy Thạnh vẫn ngồi lại bên màn hình máy tính để thử từng đoạn mã, sửa từng lỗi nhỏ. Ý tưởng ban đầu khá giản dị, nếu phần mềm có thể tự dò mã học sinh, nhận diện dữ liệu và đưa điểm vào đúng cột kiểm tra thì giáo viên sẽ không còn phải nhập thủ công nữa. Sau nhiều lần thử nghiệm, phần mềm POINT SYNC ra đời, cho phép đồng bộ điểm tự động từ file chấm bài sang hệ thống cơ sở dữ liệu ngành chỉ bằng vài thao tác. Điều khiến nhiều giáo viên lựa phần mềm POINT SYNC để nhập điểm bởi phần mềm được viết từ chính công việc hằng ngày của giáo viên nên thao tác đơn giản, phù hợp và dễ tiếp cận.

Từ nhu cầu thực tế ở trường mình, thầy Thạnh tiếp tục phát triển thêm nhiều ứng dụng khác như: Phần mềm sinh sơ đồ phát đề hai môn tự chọn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, phần mềm chia phòng thi thử, phần mềm trộn đề, phần mềm chấm bài tích hợp quét điểm tự luận… Thay vì quảng bá để bán thương mại, sau mỗi lần hoàn thiện, thầy lại mang đi hướng dẫn cho đồng nghiệp, chia sẻ miễn phí để các trường cùng sử dụng. Từ vài giáo viên trong trường dùng thử, ứng dụng dần lan sang nhiều trường THPT khu vực phía nam tỉnh rồi mở rộng ra phía bắc tỉnh.

Khuyến khích học sinh tạo ra sản phẩm số

Không chỉ là giáo viên đứng lớp, thầy Thạnh còn là người "truyền cảm hứng" về chuyển đổi số, công nghệ số và khơi dậy tinh thần tự học, tự nghiên cứu trong học sinh, giúp các em tiếp cận AI với tư cách một công cụ hỗ trợ học tập và sáng tạo. Thầy Thạnh khuyến khích học sinh chủ động đặt vấn đề và tìm cách giải quyết bằng công nghệ. Nhiều nhóm học sinh đã tự tạo website, xây dựng ứng dụng học tập và phát triển các “cẩm nang AI” phục vụ việc học như: Tạo ứng dụng hỗ trợ học đạo hàm; hệ thống kiểm tra trực tuyến kết hợp quản lý ngân hàng câu hỏi; website hướng dẫn luyện đánh máy cho học sinh mới tiếp cận Tin học... Một số em còn lập team xây dựng trang giới thiệu du lịch Khánh Hòa theo hướng trải nghiệm số dành cho du khách trẻ.

Học sinh Trường THPT Nguyễn Du - Ninh Sơn thuyết trình sản phẩm công nghệ trong tiết học Tin học ứng dụng AI.

Những sản phẩm ấy còn đơn sơ, nhưng cho thấy học sinh của trường đã bắt đầu chuyển từ tâm thế “người dùng công nghệ” sang “người tạo ra công nghệ”. Em Trần Minh Khôi chia sẻ: "Quá trình xây dựng và thử nghiệm, có những ứng dụng gặp lỗi rất nhiều lần, nhưng thầy Thạnh không sửa giúp ngay mà yêu cầu chúng em tự tìm nguyên nhân trước để nắm và hiểu ngọn ngành vấn đề, từ đó làm chủ công nghệ. Nhờ vậy, chúng em hiểu rằng công nghệ không phải chỉ để dùng, mà còn là thứ mình có thể tạo ra”.

POINT SYNC được vinh danh trong Top 100 Giải thưởng Tiên phong ứng dụng AI trong giáo dục Việt Nam năm 2025 do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Trường Đại học RMIT tổ chức. Trong định hướng phát triển, POINT SYNC tiếp tục được nâng cấp theo hướng tích hợp kiểm tra lỗi, phát triển phiên bản web và ứng dụng điện thoại, mở rộng kết nối với học bạ điện tử và các hệ thống quản lý trường học khác.

Chứng nhận sản phẩm POINT SYNC của thầy Nguyễn Ngọc Thạnh đạt Top 100 Giải thưởng Tiên phong ứng dụng AI trong giáo dục Việt Nam năm 2025.

Từ môi trường nuôi dưỡng đam mê sáng tạo ấy, học sinh của trường đã có 20 dự án khoa học, công nghệ tham gia các cuộc thi, trong đó có 7 dự án đạt giải cao cấp tỉnh. Đặc biệt, Dự án “Thiết bị hỗ trợ người khiếm thị đọc sách và phân biệt màu sắc bằng trí tuệ nhân tạo” đạt giải tư tại Cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp tỉnh năm học 2024 - 2025 là minh chứng cho tinh thần làm chủ công nghệ mới của những học sinh vùng khó khăn.

Mở ra "cánh cửa" công nghệ

Ở tuổi ngoài 40, thầy Thạnh vẫn giữ thói quen ở lại trường khá muộn sau giờ dạy. Góc bàn làm việc của thầy luôn có thêm những bản ghi chú ý tưởng mới, những file dữ liệu đang thử nghiệm dở dang. Sở hữu khá nhiều sản phẩm công nghệ có tính ứng dụng cao, song hành trình viết phần mềm của thầy Thạnh lại bắt đầu từ những điều rất nhỏ. Đó là khi giáo viên nhập sai điểm; một kỳ thi quá nhiều thao tác thủ công hay một câu hỏi của học sinh trong giờ học... Nhưng cũng từ những điều nhỏ ấy, công nghệ đã dần bước vào ngôi trường miền núi theo cách gần gũi và thực chất hơn.

Phần mềm sinh sơ đồ phát đề hai môn tự chọn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT của thầy Nguyễn Ngọc Thạnh được Sở Giáo dục và Đào tạo giới thiệu tại buổi tập huấn chuyên môn cho giáo viên trong tỉnh.

Thầy Ngô Đình Huấn - Phó Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Du - Ninh Sơn cho biết: "Điều đáng ghi nhận ở thầy Thạnh không chỉ nằm ở năng lực công nghệ, mà còn ở tinh thần sẵn sàng chia sẻ. Những phần mềm do thầy Thạnh viết đã giúp giảm áp lực cho giáo viên trong chuyên môn, đồng thời hỗ trợ đắc lực cho công tác quản lý giáo dục".

Giữa nhịp chuyển đổi số đang diễn ra rất nhanh trong giáo dục và đào tạo, điều đáng quý ở thầy Thạnh không chỉ là những phần mềm đã viết. Đó còn là sự bền bỉ của một giáo viên vùng khó không chấp nhận đứng yên trước thay đổi; lặng lẽ học cái mới, thử cái khó và mở thêm những cánh cửa công nghệ cho học trò từ chính bục giảng của mình.

Ông NGUYỄN HUỆ KHẢI - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo: Những mô hình do thầy Nguyễn Ngọc Thạnh phát triển cho thấy chuyển đổi số trong giáo dục không nhất thiết phải bắt đầu từ những hệ thống lớn hay nguồn đầu tư lớn, mà có thể đi lên từ chính sáng kiến của giáo viên cơ sở. Ngành Giáo dục đang khuyến khích các mô hình ứng dụng công nghệ giúp giáo viên giảm áp lực hành chính và nâng cao hiệu quả dạy học.

THANH XUÂN

Nguồn: Báo Khánh Hòa