Mở hướng tiếp cận mới trong giáo dục di sản

Cuộc thi Thuyết trình “Học sinh hiến kế đưa du lịch Cao Bằng vươn xa” ghi nhận sự tham gia của 113 trường tiểu học; 124 giáo viên đến từ 97 trường THCS và THPT trên địa bàn tỉnh. Từ sân chơi này, nhiều cách tiếp cận mới trong giáo dục di sản được hình thành, góp phần đưa các giá trị văn hóa từ không gian học đường lan tỏa vào đời sống, đồng thời khẳng định vai trò của thế hệ trẻ trong việc nhận diện, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa địa phương. Điểm nổi bật của cuộc thi thể hiện ở chiều sâu nội dung và phương pháp tiếp cận mang tính hệ thống, bài bản. Nhiều đề tài của giáo viên và học sinh được đầu tư công phu, bám sát thực tiễn địa phương, vận dụng linh hoạt các phương pháp giáo dục hiện đại.

Đáng chú ý, các đề tài được triển khai theo hướng nghiên cứu, trải nghiệm và hoàn thiện sản phẩm, thể hiện sự chuyển dịch trong tư duy giáo dục, từ tiếp cận tri thức sang hình thành năng lực thực hành và khả năng lan tỏa giá trị văn hóa. Qua đó khẳng định, giáo dục di sản trong trường học đang từng bước được tổ chức theo hướng khoa học, có chiều sâu, gắn với yêu cầu phát triển du lịch, văn hóa trong bối cảnh mới.

Đồng chí Nguyễn Quốc Trung, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẳng định: Cuộc thi cho thấy sự chủ động, sáng tạo của đội ngũ giáo viên và học sinh trong việc đưa di sản vào giảng dạy, học tập. Đây không chỉ là sân chơi, mà còn là giải pháp thiết thực nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của thế hệ trẻ trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Đồng thời, việc học sinh tham gia tìm hiểu, thuyết trình về du lịch, văn hóa cũng góp phần hình thành lực lượng “đại sứ du lịch trẻ”, đóng vai trò quan trọng trong quảng bá hình ảnh Cao Bằng.

Cuộc thi thu hút đông đảo học sinh tham gia.

Kể chuyện di sản từ trải nghiệm đến không gian học đường

Nếu cuộc thi mở ra phương pháp, thì trong thực tiễn, các mô hình giáo dục di sản tại trường học chính là nơi người trẻ trực tiếp “thực hành” và “kể lại” di sản. Hiện nay, nhiều trường học trên địa bàn tỉnh chủ động tổ chức các câu lạc bộ, hoạt động trải nghiệm nhằm giúp học sinh tiếp cận di sản một cách sinh động. Thông qua đó, di sản không còn là kiến thức khô cứng, mà trở thành nội dung gần gũi, gắn với đời sống học đường.

Tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh, Câu lạc bộ “Cùng em khám phá Công viên địa chất” là một mô hình tiêu biểu. Với gần 50 thành viên, câu lạc bộ duy trì sinh hoạt định kỳ hằng tuần với nhiều hoạt động như nghiên cứu tài liệu, tìm hiểu các tuyến du lịch trải nghiệm, tổ chức trò chơi, cuộc thi kiến thức về di sản địa chất, văn hóa - lịch sử địa phương. Đặc biệt, việc xây dựng và duy trì góc trưng bày về Công viên địa chất toàn cầu UNESCO ngay trong trường học đã tạo ra một không gian giáo dục trực quan. Thông qua hệ thống hình ảnh, tư liệu sinh động, học sinh có thể dễ dàng tiếp cận, khám phá và kết nối kiến thức với thực tiễn địa phương. Từ môi trường đó, học sinh không chỉ hiểu về di sản, mà còn từng bước hình thành khả năng “kể lại” di sản bằng nhiều phương thức hiện đại. Các em biết kể bằng trải nghiệm thực tế, bằng hình ảnh, bằng video, bằng các sản phẩm truyền thông số và bằng chính cảm nhận của mình.

Em Hoàng Thị Mai Hiên, học sinh lớp 11A5, thành viên câu lạc bộ chia sẻ: Thông qua các hoạt động của câu lạc bộ, em hiểu rõ hơn về các giá trị văn hóa của quê hương và tự tin hơn khi giới thiệu về Cao Bằng với bạn bè. Những kiến thức được tiếp cận qua trải nghiệm giúp em dễ nhớ, dễ hiểu và có thể kể lại một cách tự nhiên.

Chị Lý Thị Hiền, Bí thư Đoàn Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú tỉnh cho biết: Câu lạc bộ “Cùng em khám phá CVĐC Non nước Cao Bằng” được nhà trường duy trì thường xuyên, tạo môi trường để học sinh tìm hiểu, trải nghiệm và tiếp cận di sản một cách trực quan. Thông qua các hoạt động của câu lạc bộ, học sinh được rèn luyện kỹ năng thuyết trình, làm việc nhóm, đồng thời chủ động tham gia giới thiệu, lan tỏa các giá trị văn hóa của địa phương.

Di sản sẽ không thể lan tỏa nếu thiếu những người kể chuyện. Và khi người trẻ hôm nay đang kể lại di sản bằng bước chân trải nghiệm, bằng tri thức, bằng hình ảnh và bằng công nghệ số, thì đó cũng là lúc những giá trị văn hóa của Cao Bằng được tiếp nối một cách sống động. Giáo dục di sản, vì thế, không chỉ là nhiệm vụ của nhà trường, mà chính là con đường bền vững để bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa trong tương lai.

Nguồn: Báo Cao Bằng