Thầy giáo Vũ Tuấn Minh, Giáo viên dạy Hóa học, Hệ thống Giáo dục HOCMAI. Ảnh: HM

Lưu ý với câu hỏi dễ bị mất điểm

Để phục vụ mục tiêu kiểm tra, đánh giá năng lực của người học và phân loại học sinh, phù hợp với Chương trình giáo dục phổ thông 2018; đề thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vẫn duy trì hai điểm thay đổi quan trọng của đề thi năm 2025 và sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới kết quả của các môn thi nói chung và môn Hóa học nói riêng,

Trong đó, các dạng câu hỏi đúng/sai và câu hỏi trả lời ngắn khiến học sinh dễ bị mất điểm. Câu hỏi đúng/sai với 4 ý hỏi. Mỗi câu hỏi gồm 4 ý hỏi, mỗi ý thí sinh cần lựa chọn đúng hoặc sai.

Ví dụ: Câu 4 - Phần trắc nghiệm đúng/sai trích từ Đề thi chính thức - Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025 của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) mã đề 0333 được đánh giá là 1 trong 2 câu hỏi khó nhất đề: “Trong phòng thí nghiệm, một nhóm học sinh tìm hiểu ảnh hưởng của thời gian lưu giữ tới nồng độ FeSO₄ trong dung dịch. Giả thuyết của nhóm học sinh là: Khi để lâu, nồng độ FeSO₄ trong dung dịch giảm?

Nhóm học sinh chuẩn bị 250,0 mL dung dịch FeSO₄ (nồng độ khoảng 0,1 M) đựng trong bình kín (dán nhãn bình là Y) và tiến hành các thí nghiệm ở hai thời điểm khác nhau như sau:

Ngày thứ nhất: Bước 1, lấy 10,00 mL dung dịch trong bình Y cho vào bình tam giác rồi thêm tiếp 5 mL dung dịch H₂SO₄ 2 M. Bước 2, chuẩn độ dung dịch trong bình tam giác bằng dung dịch KMnO₄ 2,20×10⁻² M đến khi xuất hiện màu hồng nhạt (bền trong khoảng 20 giây) thì dừng. Ghi lại thể tích dung dịch KMnO₄ đã dùng. Lặp lại thí nghiệm chuẩn độ thêm 2 lần. Thể tích trung bình của dung dịch KMnO₄ sau 3 lần chuẩn độ là 10,70 mL. Nồng độ của Fe(II) xác định được là C₁ M.

Ngày thứ tám: Xác định lại hàm lượng Fe(II) của dung dịch chứa trong bình Y theo các bước tương tự như ngày thứ nhất. Thể tích trung bình của dung dịch KMnO₄ sau 3 lần chuẩn độ là 9,92 mL. Nồng độ của Fe(II) xác định được là C₂ M. Nồng độ dung dịch KMnO₄ như nhau trong các thí nghiệm chuẩn độ. Sự thay đổi nồng độ của Fe(II) (q%) được tính theo công thức: q% = (C₁ - C₂)/C₁ × 100%.

Kết quả thu được từ các thí nghiệm phù hợp với giả thuyết ban đầu của nhóm học sinh; Khi chuẩn độ, dung dịch KMnO₄ được nhỏ trực tiếp vào bình tam giác từ dụng cụ kí hiệu là (B); Giá trị của q là 0,7. (Kết quả các phép tính trung gian không được làm tròn, chỉ kết quả cuối cùng được làm tròn đến hàng phần mười); Giá trị của C₁ là 0,118. (Kết quả các phép tính trung gian không được làm tròn, chỉ kết quả cuối cùng được làm tròn đến hàng phần nghìn).

Với câu hỏi trả lời ngắn: Yêu cầu thí sinh xác định chính xác kết quả tính toán. Điều này giúp hạn chế tình trạng khoanh lụi và yêu cầu học sinh phải hiểu rõ bản chất kiến thức.

Ví dụ: Câu 4 - Phần trắc nghiệm điền đáp án trích từ Đề thi chính thức - Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025 của Bộ GD&ĐT mã đề 0333 là câu hỏi khiến rất nhiều thí sinh 2k7 bị sai: “Oleum Z (H₂SO₄·nSO₃) được tạo thành khi cho 100 kg dung dịch H₂SO₄ 98% hấp thụ hoàn toàn 30 kg SO₃. Phần trăm khối lượng SO₃ trong Z là b%. Xác định giá trị của b. (Không làm tròn kết quả các phép tính trung gian, chỉ làm tròn kết quả cuối cùng đến hàng phần mười)”.

Tăng cường câu hỏi vận dụng thực tiễn, nội dung câu hỏi gắn với bối cảnh thực tiễn trong đời sống, sản xuất, môi trường.

Ví dụ: Câu 8 - Phần trắc nghiệm nhiều lựa chọn trích từ Đề thi tham khảo - Kỳ thi tốt nghiệp THPT từ năm 2025 của Bộ GD&ĐT: “Trong quá trình trồng trọt, người nông dân được khuyến cáo không bón vôi sống (thành phần chính là CaO) cùng với phân đạm ammonium. Nguyên nhân của khuyến cáo này là A. thất thoát đạm vì giải phóng ammonia. B. tạo thành hỗn hợp gây cháy nổ. C. tạo acid làm ảnh hưởng tới cây trồng. D. làm tăng độ chua của đất”.

Những lưu ý quan trọng trong quá trình làm bài

Dạng câu hỏi trắc nghiệm đúng/sai với cách tính điểm: Mỗi câu hỏi sẽ có 4 ý hỏi, ở mỗi ý thí sinh cần lựa chọn đúng hoặc sai.

Thí sinh chỉ lựa chọn chính xác 1 ý trong 1 câu hỏi được 0,1 điểm.

Thí sinh chỉ lựa chọn chính xác 2 ý trong 1 câu hỏi được 0,25 điểm.

Thí sinh chỉ lựa chọn chính xác 3 ý trong 1 câu hỏi được 0,5 điểm.

Thí sinh lựa chọn chính xác cả 04 ý trong 01 câu hỏi được 1 điểm.

"Đây là dạng câu hỏi mà các em cần đặc biệt cẩn thận để không bị mất điểm đáng tiếc. Lời khuyên, các em không nên học vẹt, học thuộc lòng. Thay vào đó, hãy hiểu rõ bản chất của từng khái niệm, tính chất hóa học và hiện tượng. Ghi chép và so sánh các trường hợp đặc biệt, các phản ứng ngoại lệ, hệ thống hóa bằng sơ đồ, bảng so sánh", thầy Vũ Tuấn Minh nói.

Dạng câu hỏi trắc nghiệm trả lời ngắn. Dạng câu này không có các lựa chọn để có thể so sánh với kết quả tính toán của mình. Vì vậy các em hãy rèn luyện kỹ năng đọc hiểu và tóm tắt thông tin, kĩ năng phân tích dữ kiện. Lập sơ đồ phản ứng, áp dụng bảo toàn nguyên tố, bảo toàn khối lượng, bảo toàn electron một cách linh hoạt. Đừng ngại nháp kĩ và kiểm tra lại các bước tính toán.

Ví dụ: Câu 2 - Phần trắc nghiệm trả lời ngắn trích từ Đề chính thức - Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025 mã đề 0333 của Bộ GD&ĐT: “Lượng nhiệt tỏa ra khi đốt cháy hoàn toàn 1 gam nhiên liệu (kí hiệu là Q, tính theo kJ g⁻¹) được sử dụng để đánh giá mức độ “giàu năng lượng” của nhiên liệu đó. Ở điều kiện chuẩn, giá trị Q của ethanol lỏng và một loại khí đốt G lần lượt là QE và QG. Cho biết: G chỉ chứa propane và butane với tỉ lệ mol tương ứng là 1 : 3; nhiệt tạo thành chuẩn (ΔfH°₂₉₈) của các chất được cho trong bảng: Đặt k = QG / QE, giá trị của k bằng bao nhiêu? (Không làm tròn kết quả các phép tính trung gian, chỉ làm tròn kết quả cuối cùng đến hàng phần trăm)”.

Để có thể xác định chính xác đáp án của câu hỏi trên, ngoài việc hiểu bản chất quá trình trao đổi nhiệt lượng, học sinh còn cần thành thạo kĩ năng tính toán, nắm vững quy tắc làm tròn kết quả.

Thầy giáo Vũ Tuấn Minh cũng lưu ý những lỗi sai thí sinh thường gặp khi làm bài thi là: Thí sinh làm tròn kết quả từ phép tính đầu tiên dẫn tới điền đáp án sai. Lúc này các em cần đọc kỹ đề, phân tích dữ kiện, luyện kỹ năng tính toán và kĩ năng làm tròn.

Thầy Vũ Tuấn Minh cũng dự đoán nội dung cho đề thi năm nay: Các em cần chú ý tới các câu hỏi mang tính thời sự như: Thành phần xăng E10; Hiệu quả sử dụng năng lượng xăng E10 so với xăng E5; Chuẩn độ acid-base, dạng chuẩn độ l; Thủy tinh hữu cơ.

"Các em cần ôn tập, đừng bỏ qua bất kỳ phần kiến thức nào dù là nhỏ nhất vì kiến thức lớp 11 và lớp 10 vẫn sẽ xuất hiện trong đề thi; Luyện đề đúng cấu trúc mới: Chỉ có chăm chỉ luyện đề chuẩn cấu trúc thật nhiều mới giúp các em bứt tốc về mặt điểm số; Rèn luyện kỹ năng quản lý thời gian làm bài: Trong phòng thi, hãy phân bổ thời gian một cách hợp lý. Ưu tiên làm các câu hỏi dễ trước để "ăn điểm" và tạo tâm lý tự tin. Làm bài thi theo phương pháp cuốn chiếu: làm xong câu nào tô luôn vào phiếu đáp án câu đó (giảm thiểu tối đa việc tô lệch đáp án). Đọc kĩ khoanh chuẩn, câu dễ chắc chắn làm trước, câu nào nghi ngờ, làm được nhưng tính chưa ra đáp án đánh dấu để lại làm sau. Hãy nhớ rằng, Hóa học không chỉ là công thức hay phương trình, mà là sự tư duy và khám phá thế giới xung quanh", thầy giáo Vũ Tuấn Minh nhấn mạnh.

Nguồn: Báo Tin Tức TTXVN