Khi mệnh lệnh không còn là áp lực

Trong môi trường quân ngũ, nếu coi đơn vị là một gia đình thì người chỉ huy chính là anh-chị, là cha-mẹ. Với chiến sĩ thế hệ GenZ-những “công dân số” lớn lên cùng điện thoại thông minh, internet và điều kiện cuộc sống sung sướng hơn các thế hệ trước thì việc quản lý, rèn luyện phải từng bước phù hợp, tránh áp đặt bằng mệnh lệnh khô khan mà cần sự đồng cảm, sẻ chia, thấu hiểu, từ đó có "liệu trình" hiệu quả.

Cán bộ Trung đoàn 141 (Sư đoàn 312, Quân đoàn 12) hướng dẫn tỉ mỉ cho chiến sĩ trong quá trình huấn luyện.

Tại Trung đoàn 141 (Sư đoàn 312, Quân đoàn 12), chúng tôi khảo sát một số chiến sĩ về vấn đề này. Khi được hỏi: “Nếu được chọn một người chỉ huy lý tưởng, bạn thích người nghiêm khắc, “sắt đá” hay một người chỉ huy như anh, người cha gần gũi, sẵn sàng lắng nghe?”, tất cả chiến sĩ đều chọn vế thứ hai. Điều đó cũng dễ hiểu. Với chiến sĩ trẻ, nhất là những người có cá tính, nhạy cảm, tự trọng cao thì cách quản lý khô cứng, nặng về mệnh lệnh áp đặt sẽ khó tạo được sự đồng thuận. Ngược lại, sự gần gũi, hòa đồng, biết lắng nghe và chia sẻ, động viên của cán bộ chỉ huy có tác động tích cực đến nhận thức, thái độ của bộ đội, giúp chiến sĩ tự giác thực hiện nhiệm vụ với tinh thần thoải mái, trách nhiệm hơn.

Chiến sĩ Trần Văn Mùi (Trung đội 5, Đại đội 2, Tiểu đoàn 1) chia sẻ: "Khi hành quân hoặc những hôm huấn luyện cường độ cao, cảm thấy mệt mỏi, tôi có lúc muốn buông xuôi. Nhưng chỉ huy đơn vị động viên, nhắc nhở, phân tích hợp lý khiến tôi lại cố gắng, nỗ lực hơn”.

Chúng tôi chứng kiến hình ảnh: Trong giờ nghỉ giải lao trên thao trường, Thiếu úy Dương Việt Cường, Trung đội trưởng Trung đội 1, Đại đội 1, Tiểu đoàn 1 ngồi hòa mình vào các chiến sĩ, cùng trò chuyện, cười đùa vui vẻ như anh em một nhà. Qua đó, chúng tôi hiểu thêm vì sao những mệnh lệnh trên thao trường vẫn được thực hiện nghiêm túc nhưng không tạo cảm giác nặng nề, áp đặt. Sự gần gũi, hòa đồng của người chỉ huy giúp chiến sĩ dễ tiếp nhận, tự giác làm theo. Khi cán bộ biết đặt mình trong tâm thế đồng hành, chia sẻ với bộ đội, lời nhắc nhở, động viên sẽ có sức thuyết phục hơn nhiều so với cách quản lý khô cứng, áp đặt một chiều.

Với những người trẻ lớn lên trong thời đại công nghệ thông tin, có trình độ, hiểu biết thì sự nể phục thực sự chỉ đến từ phẩm chất, năng lực, đặc biệt là sự gương mẫu, quan tâm chăm lo cho tập thể đơn vị và cấp dưới. Bộ đội sẽ không phục nếu cán bộ yêu cầu chiến sĩ phải chấp hành nghiêm kỷ luật và các chế độ quy định, giữ đúng lễ tiết tác phong quân nhân, nhưng bản thân cán bộ lại... ngoại lệ. Ngược lại, nếu người chỉ huy chỉn chu, nghiêm túc, có tinh thần trách nhiệm cao, nói đi đôi với làm, mẫu mực nêu gương thì chiến sĩ sẽ "tâm phục khẩu phục", tự coi đó là chuẩn mực để phấn đấu. Sự mẫu mực nêu gương chính là "mệnh lệnh không lời", khiến chiến sĩ tự giác phấn đấu noi theo, làm theo.

Khoảnh khắc trao vũ khí thể hiện sự tin tưởng, gửi gắm trách nhiệm của cán bộ với chiến sĩ trước giờ bắn kiểm tra.

Thiếu úy Dương Việt Cường chia sẻ: “Muốn chiến sĩ tiến bộ, cán bộ chỉ huy phải vừa là người anh, người bạn gần gũi, kèm cặp, giúp đỡ tận tình, vừa giữ nghiêm nguyên tắc: "Làm ra làm, chơi ra chơi". Mỗi người có một cách quản lý riêng, nhưng với tôi, điều quan trọng nhất là phải nêu gương trước, từ việc nhỏ đến việc lớn. Có như vậy, chiến sĩ mới tin, mới phục và tự giác làm theo”.

Thấu hiểu và dẫn dắt

Thực tế cho thấy, với chiến sĩ GenZ, mệnh lệnh áp đặt sẽ khó tạo hiệu quả lâu dài. Nếu bị áp đặt bởi những mệnh lệnh cứng nhắc, chiến sĩ sẽ thực hiện theo kiểu đối phó cho xong, không còn sự sáng tạo, tự nguyện và đương nhiên như vậy thì chất lượng, kết quả sẽ không cao. Nhưng khi họ hiểu vì sao phải làm và được tạo điều kiện để làm tốt, họ sẽ tự giác, chủ động hơn rất nhiều.

Cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 141 cùng đọc báo, trò chuyện sau giờ huấn luyện.

Trung úy Hoàng Văn Mạnh, Trung đội trưởng Trung đội 7, Đại đội 11, Tiểu đoàn 3 kể về trường hợp chiến sĩ Nguyễn Văn Hiếu. Những ngày đầu về đơn vị, do chưa quen môi trường sinh hoạt, rèn luyện trong quân ngũ, thể lực còn hạn chế nên Hiếu chưa thật sự yên tâm tư tưởng, việc thực hiện nền nếp, chế độ nhiều lúc chưa theo kịp đồng đội. Là cán bộ trực tiếp quản lý, Trung úy Hoàng Văn Mạnh chủ động gặp gỡ, trò chuyện để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng; đồng thời phân công tiểu đội trưởng và đồng đội gần gũi kèm cặp, giúp đỡ Hiếu trong sinh hoạt, huấn luyện. Có những đêm, Trung úy Hoàng Văn Mạnh trực gác cùng để trò chuyện, động viên, giúp chiến sĩ tháo gỡ vướng mắc trong suy nghĩ. Từ sự quan tâm, giúp đỡ kiên trì của chỉ huy và đồng đội, chiến sĩ Nguyễn Văn Hiếu dần ổn định tư tưởng, chuyển biến rõ về nhận thức và hành động: Chấp hành nghiêm nền nếp, chế độ, rất tích cực tham gia huấn luyện và đạt kết quả tốt, trong đó nội dung bắn súng đạt loại giỏi...

Đối với chiến sĩ, sự bám sát, tận tình hướng dẫn của chỉ huy là yếu tố quan trọng giúp họ từng bước trưởng thành. Nhiều năm kinh nghiệm “luyện quân” nên Thượng tá Nguyễn Quốc Trung, Sư đoàn trưởng Sư đoàn 312, hiểu rõ điều đó. Tại buổi kiểm tra bắn súng hỏa lực cho chiến sĩ năm thứ hai của Trung đoàn 141, đồng chí Sư đoàn trưởng và đồng chí Phó chính ủy Sư đoàn 312 cùng có mặt tại thao trường để kiểm tra và chỉ đạo, động viên cán bộ, chiến sĩ đơn vị. Sư đoàn trưởng Nguyễn Quốc Trung trực tiếp hướng dẫn chiến sĩ về những điểm cần chú ý khi thực hành bắn, cách ngắm bắn hiệu quả nhất và đích thân thực hiện bắn mẫu với kết quả cao khiến cán bộ, chiến sĩ đều “tâm phục khẩu phục”.

Theo Thượng tá Nguyễn Quốc Trung, trình độ của chiến sĩ bây giờ khá cao, tiếp thu kiến thức nhanh; tuy nhiên cũng có tâm lý sợ vất vả, ngại rèn luyện. Vì thế, đội ngũ cán bộ phải có phương pháp quản lý, giáo dục, huấn luyện khoa học, bằng tình thương và trách nhiệm, phải làm gương trước chiến sĩ.

“Chúng tôi yêu cầu đội ngũ cán bộ đại đội, trung đội phải thực hiện “4 cùng” với bộ đội. Trong quá trình huấn luyện phải chú trọng thực hành, sai đâu sửa đó, uốn nắn từng động tác nhỏ nhất. Kết hợp chặt chẽ giữa huấn luyện và quản lý tư tưởng; coi trọng xây dựng môi trường văn hóa tinh thần lành mạnh, tổ chức tốt các hoạt động trong ngày nghỉ, giờ nghỉ để bộ đội coi đơn vị thực sự là ngôi nhà thứ hai”, Thượng tá Nguyễn Quốc Trung nhấn mạnh.

Mỗi thế hệ có những đặc điểm riêng, nhưng lòng yêu nước, khát vọng cống hiến của tuổi trẻ thì luôn rực cháy. Với chiến sĩ thế hệ GenZ, điều quan trọng là phải có phương pháp quản lý, giáo dục phù hợp để khơi dậy tinh thần tự giác, trách nhiệm và ý chí phấn đấu. Khi người chỉ huy biết gần gũi, lắng nghe, thấu hiểu và chia sẻ, định hướng, động viên kịp thời; đồng thời phân công đúng người, đúng việc để hạn chế điểm yếu, phát huy sở trường; đặc biệt là mẫu mực nêu gương từ lời nói đến hành động, sống chân thành, thương yêu bộ đội thì công tác quản lý, huấn luyện chiến sĩ thế hệ GenZ sẽ thực sự hiệu quả.

Nguồn: Báo Quân Đội Nhân Dân