Điều khiến dư luận day dứt là dường như năm nào Chính phủ và Bộ, ngành liên quan cũng ban hành công điện, chỉ thị yêu cầu tăng cường các giải pháp phòng, chống đuối nước trẻ em, thế nhưng, cứ mỗi dịp nghỉ hè, những bi kịch đau lòng lại tái diễn.

Đoàn công tác Bộ Y tế tới thăm, chia sẻ với gia đình học sinh đuối nước ở Phú Thọ. Ảnh: V.LONG

Bi kịch... đến hẹn lại lên

Ngay sau hàng loạt vụ học sinh tử vong do đuối nước xảy ra tại Phú Thọ và Đắk Lắk, ngày 19.5, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã ký Công điện số 40/CĐ-TTg yêu cầu khẩn trương tăng cường các biện pháp phòng, chống đuối nước trẻ em trên phạm vi cả nước. Công điện được gửi hỏa tốc tới Bộ Y tế, Bộ GD&ĐT, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố cùng nhiều cơ quan, tổ chức liên quan.

Bên cạnh yêu cầu hai địa phương Phú Thọ, Đắk Lắk tiếp tục huy động lực lượng tìm kiếm các học sinh còn mất tích, hỗ trợ gia đình nạn nhân, Thủ tướng yêu cầu các tỉnh, thành rà soát toàn bộ khu vực tiềm ẩn nguy cơ đuối nước để kịp thời cảnh báo, cắm biển nguy hiểm và triển khai các biện pháp phòng ngừa. Các cơ sở giáo dục được yêu cầu tăng cường quản lý học sinh trong dịp hè, đẩy mạnh dạy bơi và trang bị kỹ năng an toàn trong môi trường nước cho trẻ em.

Công điện cũng nhấn mạnh trách nhiệm của gia đình trong việc giám sát con em, không để trẻ tự ý tiếp xúc với ao hồ, sông suối hay khu vực nước sâu thiếu an toàn. Đồng thời, các địa phương phải tăng cường kiểm tra việc thực hiện công tác phòng, chống đuối nước tại trường học, cơ sở giáo dục và chính quyền cơ sở.

Ngoài chính quyền địa phương, Thủ tướng cũng giao Bộ Y tế, Bộ GD&ĐT, MTTQ Việt Nam cùng các đơn vị liên quan triển khai đồng bộ các hoạt động phòng ngừa đuối nước trẻ em. Đáng chú ý, đây không phải lần đầu những chỉ đạo quyết liệt như vậy được ban hành. Gần như năm nào, trước và trong dịp nghỉ hè, các công điện, chỉ thị về phòng, chống đuối nước trẻ em cũng được phát đi với yêu cầu rất cụ thể. Thế nhưng, những vụ tai nạn thương tâm vẫn liên tiếp tái diễn, đặt ra câu hỏi về hiệu quả triển khai tại cơ sở và trách nhiệm thực thi của chính quyền địa phương.

Bi kịch đuối nước trẻ em vẫn “đến hẹn lại lên”. Phía sau những con số thống kê lạnh lùng là nỗi đau đớn tột cùng của nhiều gia đình và khoảng trống trong công tác phòng ngừa tại cơ sở chưa được lấp đầy.

Biển cảnh báo phòng ngừa đuối nước nơi xảy ra vụ tử vong tập thể tại tỉnh Phú Thọ. Ảnh: B.THỦY

Công điện không thể chỉ nằm trên giấy

Chia sẻ với Văn Hóa, ông Đặng Hoa Nam, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam cho rằng: Nếu địa phương thực hiện đầy đủ những nội dung của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu trong các công điện về phòng, chống đuối nước thì số trẻ em tử vong chắc chắn sẽ giảm. Theo ông, thực tế tại một số địa phương như Nghệ An, Hà Nội cho thấy, khi triển khai quyết liệt các chương trình phòng, chống đuối nước, số vụ tai nạn đã giảm đáng kể.

Nếu chỉ chỉđạo từ tỉnh xuống xã thông qua văn bản mà thiếu hành động thực chất, thiếu nguồn lực và giám sát đến nơi đến chốn thì những bi kịch đuối nước sẽ còn tiếp diễn. Suốt 10 năm làm trong lĩnh vực này, năm nào tôi cũng đề xuất tham mưu cấp thẩm quyền ra công điện chỉđạo, vàở không ít nơi, công điện nhận về lại chỉ nằm yên trên giấy.

(Ông ĐẶNG HOA NAM, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam)

Tuy nhiên, điều khiến ông Nam trăn trở là nhiều chỉ đạo hiện vẫn chỉ dừng ở văn bản hành chính. “Thủ tướng yêu cầu quản lý chặt chẽ trẻ em trong dịp hè để bảo đảm an toàn phòng, chống đuối nước. Nhưng quản lý thế nào, ai chịu trách nhiệm, không làm thì xử lý ra sao… gần như chưa có nơi nào trả lời cụ thể”, ông Nam nói.

Theo ông, các mô hình can thiệp, giải pháp phòng, chống đuối nước thực tế đã được ngành chức năng xây dựng từ nhiều năm qua. Vấn đề nằm ở khâu tổ chức thực hiện và đầu tư nguồn lực. Trong đó, giải pháp mang tính căn cơ nhất vẫn là dạy bơi và trang bị kỹ năng an toàn trong môi trường nước cho trẻ em.

“Muốn làm được phải có ngân sách và giao nhiệm vụ cụ thể. Một địa phương hoàn toàn có thể thống kê được còn bao nhiêu trẻ chưa biết bơi để xây dựng lộ trình hỗ trợ hằng năm. Như ở Nghệ An, khi có chỉ đạo quyết liệt, địa phương đã tăng cường xây dựng bể bơi tại trường học ở những khu vực nhiều sông ngòi, nguy cơ cao”, ông Nam dẫn chứng. Ông Nam cũng cho rằng kế hoạch phòng, chống đuối nước tại địa phương hiện vẫn nặng hình thức. “Nơi nào cũng báo cáo có chương trình, kế hoạch, nhưng nếu không có kinh phí, không có nhân lực thì làm sao triển khai được”, ông đặt vấn đề.

Theo Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, nhiều yêu cầu tưởng rất cơ bản, nhưng đến nay vẫn chưa được thực hiện đầy đủ. “Bao nhiêu xã đã lập bản đồ vùng nước nguy hiểm? Bao nhiêu ao hồ có biển cảnh báo, có người cảnh giới? Ai trực, trực vào khung giờ nào? Hay việc in tờ rơi, poster cảnh báo cho học sinh mang về nhà, nhiều nơi cũng chưa làm được”, ông Nam trăn trở, đồng thời nhấn mạnh, công tác phòng, chống đuối nước chỉ hiệu quả khi được triển khai đến tận cơ sở, với trách nhiệm cụ thể cho từng lực lượng như trưởng thôn, tổ dân phố, hội phụ nữ, đoàn thanh niên hay nhà trường.

“Nếu chỉ chỉ đạo từ tỉnh xuống xã thông qua văn bản mà thiếu hành động thực chất, thiếu nguồn lực và giám sát đến nơi đến chốn thì những bi kịch đuối nước sẽ còn tiếp diễn. Suốt 10 năm làm trong lĩnh vực này, năm nào tôi cũng đề xuất tham mưu cấp thẩm quyền ra công điện chỉ đạo, và ở không ít nơi, công điện nhận về lại chỉ nằm yên trên giấy”, ông Đặng Hoa Nam nhận định.

Những vụ đuối nước cứ đau lòng đã cho thấy khoảng cách rất lớn giữa chỉ đạo và thực tế triển khai tại cơ sở. Khi mùa hè vừa bắt đầu cũng là lúc nhiều phụ huynh thấp thỏm lo con trẻ đối mặt với hiểm nguy từ ao hồ, sông suối. Và nếu công tác phòng ngừa vẫn dừng ở những khẩu hiệu hay các công điện lặp lại hằng năm, bi kịch đuối nước trẻ em sẽ còn tiếp tục là nỗi đau dai dẳng.

Nghệ An giảm mạnh đuối nước nhờ đầu tư dạy bơi

Thực tế cho thấy nhiều địa phương đã kéo giảm số trẻ tử vong do đuối nước khi triển khai quyết liệt các giải pháp phòng ngừa. Trong đó, Nghệ An được xem là một trong những địa phương có nhiều chuyển biến rõ nét. Thay vì chỉ dừng ở tuyên truyền hay ban hành kế hoạch, Nghệ An đãđầu tư xây dựng thêm bể bơi trong trường học, nhất là tại những khu vực có nhiều sông ngòi, nguy cơ tai nạn cao. Song song đó là việc tổ chức các lớp dạy bơi an toàn, trang bị kỹ năng xử lý tình huống trong môi trường nước cho trẻ em.

Nguồn: Báo Văn hóa