Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng thực hiện nhiệm vụ. (Ảnh: THÙY ANH)

Có chính sách nhưng thiếu người làm

Đại biểu Quốc hội Đỗ Đức Hồng Hà (Đoàn thành phố Hà Nội) nêu thí dụ: Sau quá trình sáp nhập các cơ quan, địa phương, đội ngũ cán bộ làm công tác bình đẳng giới có nhiều biến động, phần lớn là người mới kiêm nhiệm, thường xuyên luân chuyển, thiếu tính ổn định và thiếu kinh nghiệm thực tiễn. Vì vậy, đang luẩn quẩn trong việc bổ nhiệm cán bộ kiêm nhiệm, đào tạo, tập huấn, luân chuyển, sáp nhập cơ quan rồi lại đào tạo người mới từ đầu. Sự “đứt gãy” này khiến các chính sách triển khai từ Trung ương khi xuống cơ sở bị “rơi rụng” hoặc thực hiện hình thức; việc lồng ghép nhiệm vụ cho cán bộ kiêm nhiệm đang vô hình làm mờ nhạt trách nhiệm chuyên trách.

Thực trạng nêu trên làm gia tăng những thách thức không chỉ ảnh hưởng đến phụ nữ và trẻ em gái mà còn cản trở sự phát triển bền vững của đất nước. Đại biểu Quốc hội Chamaleá Thị Thủy (Đoàn Khánh Hòa) phản ánh, bạo lực gia đình, bạo lực giới và nạn buôn người vẫn là vấn đề nhức nhối. Nhiều nạn nhân không dám lên tiếng, chịu đựng bạo lực giới trong im lặng hoặc không biết tìm kiếm sự giúp đỡ ở đâu. Các dịch vụ hỗ trợ như tư vấn tâm lý, pháp lý hay y tế vì nhiều trở ngại, vẫn khó đến được với tất cả người dân, nhất là ở những nơi xa xôi, điều kiện địa lý quá cách trở...

Tại một số tỉnh miền núi, tỷ lệ trẻ em gái kết hôn sớm, sinh con khi chưa đủ tuổi vẫn còn. Điều này làm gián đoạn con đường học tập, tìm việc làm khiến các em phải đối mặt nguy cơ nghèo và bất bình đẳng thế hệ.

Các đại biểu kiến nghị cần sửa đổi, bổ sung Luật Bình đẳng giới ngay trong năm 2026 để khắc phục các bất cập và phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trước mắt, Bộ Nội vụ cần khẩn trương rà soát và quy định rõ vị trí việc làm chuyên trách hoặc có mô tả công việc cụ thể với trọng số thời gian bắt buộc dành cho công tác bình đẳng giới và bổ sung giải pháp xây dựng cơ chế giữ chân cán bộ.

Vấn đề cũng nhận được nhiều kiến nghị hiện nay là việc phân cấp, phân quyền giữa cấp tỉnh, cấp xã phải phù hợp thực tiễn, nhất là đối với các đơn vị chuyên biệt, đặc thù. Đại biểu Quốc hội Lê Thị Thanh Xuân (Đoàn Đắk Lắk) nêu thực tế tại địa phương, việc quản lý các trường dân tộc nội trú trung học cơ sở và các trường phổ thông nội trú liên cấp đã phân cấp cho chính quyền cấp xã; tuy nhiên công tác tham mưu, quản lý chưa đạt yêu cầu do phòng văn hóa, xã hội của xã chỉ có một chuyên viên nhưng cùng lúc đang thực hiện nhiệm vụ liên quan tới bảy sở, ngành.

Sắp xếp nhân sự hoạt động không chuyên trách

Tại Nghị quyết số 122, phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026, Chính phủ yêu cầu khẩn trương hoàn thành việc sắp xếp tổ dân phố, thôn, bản và các đơn vị sự nghiệp công lập theo chỉ đạo, hướng dẫn của Trung ương.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Đặng Ân (Đoàn Lạng Sơn) nêu thực tế, Lạng Sơn hiện có khối phố rộng tới 6,44km2 nhưng chỉ có 75 hộ dân, nếu tiếp tục sáp nhập thì diện tích một khối phố có thể lên đến hơn 10km2, trong khi hạ tầng giao thông và hạ tầng công nghệ thông tin chưa đáp ứng tốt thì bí thư, trưởng thôn, tổ trưởng dân phố rất khó bao quát công việc. Việc khẩn trương ban hành quy định về hoạt động của thôn, tổ dân phố là cơ sở quan trọng giúp địa phương kịp thời tham mưu các nội dung về sắp xếp, tinh gọn, về chế độ, chính sách với người hoạt động không chuyên trách…

Thí dụ, cách đây gần một năm, các tỉnh đã phê duyệt danh sách người hoạt động không chuyên trách nghỉ theo Nghị định số 154/2025/NĐ-CP(ngày 15/6/2025), nhưng hiện nay Chính phủ cho phép nơi nào còn biên chế và cán bộ đáp ứng tiêu chuẩn, chuyên môn, nghiệp vụ thì thực hiện tuyển dụng thẳng vào công chức cấp xã. Trường hợp được cấp ủy, chính quyền địa phương và nhân dân đồng thuận thì có thể bố trí đảm nhiệm các chức danh không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố hoặc tiếp tục giải quyết theo chính sách hiện hành để bảo đảm đến ngày 31/5/2026 xử lý dứt điểm.

Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có khung hướng dẫn sẽ bố trí gần 60.000 người này như thế nào trong bối cảnh vị trí việc làm hạn chế cũng như các chức danh không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố tương đối đầy đủ. Vì thế, nếu các địa phương triển khai không dựa trên nguyên tắc nhất quán có thể nảy sinh bất cập, tiêu cực. Nhiều đại biểu Quốc hội đề nghị khẩn trương ban hành các quy định, nguyên tắc về cơ chế tuyển dụng mang tính chất linh hoạt, chủ động nhưng phải thống nhất và hơn nữa là gấp rút xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng để bảo đảm đội ngũ này hoạt động hiệu quả, bắt nhịp được ngay trong giai đoạn phát triển mới.

Nguồn: Báo Nhân Dân